یادگرفتن را یاد بگیریم!
ارسال شده در: آوریل 8, 2017, توسط : saeedkeramati

یادگرفتن را یاد بگیریم!

سعید کراماتی

بارها و بارها در مورد اهمیت آموزش بحث شده، مقاله نوشته و خوانده شده است. آموزش را تعریف کرده اند و نحوه صحیح آن را بیان کرده اند. اما در این بین مهارتی فراموش شده است. مهارتی که شاید اهمیتش از خود آموزش بیشتر باشد. مهارتی به نام یادگیری.

امروزه یادگیری مهارتی است که هر فرد باید آن را بیاموزد و به کار ببندد. با پیشرفت تکنولوژی، منابع یادگیری توسعه یافته است و اگر به این مهارت مهم پرداخته نشود، قدرت تسلط بر محیط اطراف را نخواهیم داشت. قدرت درک محیط اطراف را نخواهیم داشت و قطعا نمی توانیم با سرعت روز افزون پیشرفت علم، سازگار شویم.

در بحث آموزش، کسی که آموزش می بیند نقش انفعالی دارد و آموزش دهنده صرفا به او مطالب را می آموزد. شاید شما هم تجربه داشته باشید که وقتی غذایی می پزید و آن غذا بسیار خوشمزه می شود، می گویید عجب غذایی پختم و برعکس اگر غذا آن گونه که می خواهید از آب در نیامد، می گویید غذا خوب پخته نشد! مورد اول مسئولیت را به دوش خود می اندازید ولی در مورد دوم مسئول شما نیستید و عوامل دیگری را موثر می دانید. در آموزش و یادگیری هم همین اتفاق می افتد. حتما یادتان هست زمانی که نمره ای عالی می شدید آن را به پای خوب یادگرفتن خود می نوشتید. اما اگر آن نمره را بد می شدید، می گفتید معلم یا استادمان بلد نیست آموزش دهد. نمی تواند به خوبی مطلب را به ما یاد دهد. تازه اگر آن معلم یا استاد شانس بیاورد و مورد عنایات کلامی ما قرار نگیرد! در واقع اتفاقی که می افتد این است که در یادگیری نقش فردی که دارد یاد میگیرد، به مراتب پر رنگتر است. مهارت ما در یادگیری ارتباط مستقیمی با فراموش کردن و به زیر سوال بردن یادگرفته های قبلی دارد! شاید این جمله کمی عجیب باشد. اما زیر سوال بردن یادگرفته های گذشته آن چنان عذاب آور است که شاید حاضر باشیم مطالب جدید را یاد نگیریم. البته این بدان معنا نیست که ما تمام دانسته های گذشته را انکار کنیم؛ بلکه بدین معنی است که مفاهیم گذشته را با منابع جدید محک بزنیم و ارزیابی کنیم، بدون اینکه برای اثبات آنها تعصبی داشته باشیم.

بنابراین نکته اساسی یادگیری، محک زدن یادگرفته های گذشته با منابع جدید است. شاید اولین سوالی که مطرح می شود این باشد که چه منابعی را استفاده کنیم؟ آیا در دنیای مجازی و واقعی، با این همه گستردگی، عقلانی است که تمام منابع یادگیری را مطالعه کنیم؟ پاسخ این سوال قطعا منفی خواهد بود. ما نمی توانیم همه منابع را داشته باشیم. اتفاقا نه تنها همه منابع را مطالعه نمی کنیم، بلکه اکثریت منابع را کنار میگذاریم و تنها در بهترین حالت چند منبع را بر می گزینیم. پس انتخاب منابع موثر در یادگیری، اهمیت بسزایی خواهد داشت. یادگیری امروز با توجه به این گستردگی منابع، یادگیری بر اساس منابع محدود منتخب خواهد بود.

مورد بعد که در بحث مهارت یادگیری اهمیت زیادی دارد، این است که چه چیزی را یاد بگیریم؟! زمانی می توانیم بهترین عملکرد را در یادگیری داشته باشیم که ما به آن مطلب نیاز داشته باشیم! فرض کنید قفسه ای دارید که پر است از روزنامه هایی از سالیان پیش. در این سالها هیچوقت به این قفسه سر نزده اید و حتی در آن را هم باز نکرده اید. در این حالت، شما فضایی دارید که پر شده و استفاده ای ندارد؛ اگرچه دارای مطالب خوبی در موضوعات مختلف است. اما برای شما کاربردی ندارد. چون دسته بندی نشده و شما به آن روزنامه ها احساس نیاز نمی کنید. حال در مورد مطالبی که می خواهید یاد بگیرید هم به همین صورت است. اگر مطالبی را یاد بگیرید که به آن نیاز ندارید، بخشی از فضای مغز شما، مانند همان قفسه روزنامه، پر می شود. دسته بندی نشده، ابتدا و انتهای آن مشخص نیست و بالطبع نمی توانید بهترین کاربرد را از آن دانسته ها بگیرید. شاید بزرگترین مثال آن کلاس های زبانی باشد که اکثر ما آن را تجربه کرده ایم. بدون احساس نیاز در کلاس زبان ثبت نام کرده ایم. مدتی رفته ایم و یاد گرفته ایم. سپس نتوانسته ایم از آن استفاده کنیم و به مرور فراموش کرده ایم. همین عامل باعث می شود که میل به یادگیریمان کم شود. اگر میخواهیم لذت یادگیری را تجربه کنیم، باید مطالبی را بیاموزیم که به آن نیاز داریم.

و آخرین موردی که در این مقاله به آن اشاره می کنم، اهمیت انجام ندادن چند کار در حین فرآیند یادگیری است. فرض کنید می خواهیم کتابی را مطالعه کنیم. پاراگراف اول را می خوانیم، موبایلمان زنگ می خورد، آن را جواب می دهیم. دوباره برمیگردیم. تا موتور مغزمان می خواهد روشن شود، صدای تلویزیون و برنامه مورد علاقه خود را می شنویم، سری می زنیم به آن و دوباره فرآیند یادگیری را از سر میگیریم. و این “چندکاری” در فرآیند یادگیری ادامه می یابد. این عمل باعث می شود، موتورمغزمان اصلا روشن نشود و یا اگر هم روشن شد، بهینه کار نکند. سعی کنیم در زمان یادگیری هر مطلب، وقت خود را صرفا برای یادگیری بگذاریم. حتی اگر زمان را به بخش های نیم ساعته کاهش دهیم. البته طبق گفته کارشناسان بهترین زمان یادگیری، 60 تا 90 دقیقه می باشد.

بی شک عوامل دیگری در یادگیری موثر هستند اما سعی من در نوشتن این مطالب این بود که به اهمیت یادگیری اشاره کنم و شاید این مطلب باعث شود یادگرفتن را یاد بگیریم!

“چاپ شده در نشریه با پیام دانش اوز”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *